Από το καθημερινό τραπέζι μέχρι τα ψώνια της εβδομάδας, οι καταναλωτικές συνήθειες των ελληνικών νοικοκυριών αλλάζουν σημαντικά.
Τα νέα στοιχεία για τις αγορές τροφίμων παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τους κατοίκους της Νέας Σμύρνης, που καλούνται να διαχειριστούν τις ανάγκες του σπιτιού τους, σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος στέγασης και οι υπόλοιπες καθημερινές δαπάνες καταλαμβάνουν σημαντικό μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Λιγότερο μοσχαρίσιο κρέας, ελαιόλαδο και πλήρες γάλα, αλλά περισσότερα πουλερικά, αυγά, γιαούρτι και έτοιμα γεύματα περιλαμβάνει πλέον το καλάθι των ελληνικών νοικοκυριών, σύμφωνα με νέα ανάλυση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), η οποία βασίζεται σε στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.
Η έρευνα, που δημοσιοποιήθηκε με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής στις 16 Οκτωβρίου, εξετάζει την εξέλιξη των αγορών από το 2008 έως το 2025, αποτυπώνοντας τις αλλαγές τόσο στις διατροφικές επιλογές όσο και στη διαχείριση των χρημάτων κάθε νοικοκυριού.
Πόσα χρήματα ξοδεύουν τα νοικοκυριά για τα καθημερινά ψώνια
Σύμφωνα με την ανάλυση, η συνολική ετήσια δαπάνη των ελληνικών νοικοκυριών για είδη παντοπωλείου εκτιμάται σε 25,7 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που περιλαμβάνει τρόφιμα, ποτά, είδη προσωπικής υγιεινής και προϊόντα οικιακής φροντίδας.
Η μέση δαπάνη ανά κάτοικο για τις συγκεκριμένες αγορές διαμορφώθηκε το 2025 στα 2.433 ευρώ ετησίως, αυξημένη κατά 3,9% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Για μια οικογένεια της Νέας Σμύρνης, είτε πραγματοποιεί τις αγορές της σε μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ είτε στα καταστήματα της γειτονιάς, τα στοιχεία αυτά δίνουν μια εικόνα της ευρύτερης καταναλωτικής τάσης. Πρόκειται, ωστόσο, για πανελλαδικούς μέσους όρους και όχι για καταγραφή των πραγματικών δαπανών των κατοίκων της πόλης.
Λιγότερο μοσχάρι και ελαιόλαδο – Περισσότερα αυγά και κοτόπουλο
Από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας είναι οι αλλαγές στις ποσότητες τροφίμων που αγοράζουν τα νοικοκυριά.
Σε σύγκριση με το 2008, οι αγορές βόειου κρέατος έχουν μειωθεί κατά 29,2%, ενώ στα ψάρια η υποχώρηση φτάνει το 14,6% και στα θαλασσινά το 37,2%.
Αντίθετα, οι ποσότητες πουλερικών έχουν αυξηθεί κατά 31,9%, φτάνοντας τα 16,9 κιλά ανά άτομο ετησίως.
Μεγάλες αλλαγές καταγράφονται και στα γαλακτοκομικά. Οι αγορές πλήρους νωπού γάλακτος εμφανίζονται μειωμένες κατά 42,5%, την ώρα που το γάλα χαμηλών λιπαρών παρουσιάζει αύξηση 38% και το γιαούρτι 31%.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η μεταβολή στα αυγά, με τις αγοραζόμενες ποσότητες να έχουν αυξηθεί κατά 66,6%.
Σημαντική υποχώρηση καταγράφεται και στο ελαιόλαδο, με τις ποσότητες να είναι μειωμένες κατά 34,8% σε σχέση με το 2008.
Οι συγκεκριμένες αλλαγές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι οι καταναλωτές περιορίζουν τις αγορές τους αποκλειστικά λόγω ακρίβειας. Όπως επισημαίνει το ΙΕΛΚΑ, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και η εξέλιξη των τιμών, αλλά και οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες.
Στροφή στα έτοιμα γεύματα και αλλαγές στο καθημερινό τραπέζι
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη σύγχρονη καθημερινότητα παρουσιάζει η αύξηση των έτοιμων γευμάτων. Η ποσότητα που αγοράζουν τα ελληνικά νοικοκυριά έχει αυξηθεί από μόλις 0,24 κιλά ανά άτομο ετησίως το 2015 σε 3,34 κιλά το 2025. Πρόκειται για μια μεταβολή που αποτυπώνει τη μεγαλύτερη παρουσία των έτοιμων λύσεων στις διατροφικές επιλογές.
Παράλληλα, οι αγορές ζάχαρης έχουν μειωθεί κατά 53,5%, ενώ αύξηση καταγράφεται στο μέλι και στις μαρμελάδες, στις σοκολάτες και στα παγωτά.
Στα βασικά τρόφιμα, οι ποσότητες ψωμιού και ειδών αρτοποιίας εμφανίζονται μειωμένες κατά 12,3%, ενώ τα ζυμαρικά παρουσιάζουν αύξηση 10,3% και τα δημητριακά 32,3%.
Τα ενοίκια πιέζουν περισσότερο τον οικογενειακό προϋπολογισμό
Ένα ακόμη εύρημα με ιδιαίτερη σημασία για τους κατοίκους της Νέας Σμύρνης αφορά τη στέγαση.
Σύμφωνα με τα πανελλαδικά στοιχεία που αναλύει το ΙΕΛΚΑ, η δαπάνη για ενοίκια αυξήθηκε κατά 14,4% το 2025, ενώ το συνολικό κόστος στέγασης παρουσίασε άνοδο 8,3%.
Την ίδια περίοδο, η αύξηση της δαπάνης για είδη παντοπωλείου ήταν αισθητά μικρότερη, στο 3,9%.
Η διαφορά αυτή δείχνει ότι οι πιέσεις στον οικογενειακό προϋπολογισμό δεν προέρχονται μόνο από το κόστος των τροφίμων.
Για ένα νοικοκυριό που νοικιάζει σπίτι στη Νέα Σμύρνη, το ποσό που απομένει μετά την πληρωμή του ενοικίου, των λογαριασμών και των υπόλοιπων υποχρεώσεων καθορίζει και τα περιθώρια για τις καθημερινές αγορές.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η έρευνα δεν αποτυπώνει ειδικά τις αυξήσεις των ενοικίων στη Νέα Σμύρνη, αλλά τη συνολική εικόνα της χώρας.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για τη διατροφή και τις αγορές
Παρά τις ανακατατάξεις στο καλάθι των καταναλωτών, οι αγορές τροφίμων εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος των οικογενειακών εξόδων.
Το 2025, η διατροφή και τα μη αλκοολούχα ποτά απορροφούσαν το 20,4% της συνολικής καταναλωτικής δαπάνης, ποσοστό που παραμένει σχετικά σταθερό τα τελευταία χρόνια.
Την ίδια στιγμή, η στέγαση αντιστοιχούσε στο 14,7% του οικογενειακού προϋπολογισμού, έναντι 11,8% το 2008.
Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι οι προτεραιότητες των νοικοκυριών μεταβάλλονται, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλες οι κατηγορίες προϊόντων ακολουθούν την ίδια πορεία.
Για τους καταναλωτές της Νέας Σμύρνης, τα ευρήματα αποτελούν μια ένδειξη των ευρύτερων αλλαγών που συντελούνται στην αγορά και στο καθημερινό τραπέζι, αναδεικνύοντας τη σημασία που έχουν πλέον όχι μόνο οι τιμές των προϊόντων, αλλά και το συνολικό κόστος διαβίωσης.
